مجلس مباحثه عمومى تشكيل شد و مانى با موبدان موبد ، كه هم خصم بود هم قاضى ، بگفتگو پرداخت . شكى نيست ، كه مانى مجاب « 1 » و محكوم گرديد و او را بعنوان خروج از دين بزندان افكندند و چندان عذاب دادند تا بدرود حيات گفت « 2 » . اين واقعه در سال 276 در اواخر سلطنت وهرام اول اتفاق افتاد « 3 » . بنابر يك روايت شرقى ، مانى مصلوب شد يا زنده زنده پوست او را كندند ، بعد سرش را بريدند و پوست او را پر از كاه كرده ، بيكى از دروازه‌هاى شهر گنديشاهپور خوزستان بياويختند و از آن پس آن دروازه به « باب مانى » موسوم گشت . مانويان بيادگار روز شهادت نبى خود ، روزى را معين كردند موسوم به « عيد بما » . در اين جشن منبرى ميگذاشتند ، كه حاكى از حضور استاد غايب باشد . چون در يونانى منبر را بما « 4 » گويند ، اين روز چنين خوانده شده است . در قطعه‌هايى ، كه به زبان شمالى « 5 » در دست است ، چنين مينويسد : « بياييد اينجا . . . ( ؟ ) در اين روز بما تا از بسى سمساره‌ها نجات يابيد » . معلوم مىشود مانويان اصطلاح سمساره « 6 » را ، كه بمعنى تناسخ مىباشد ، از زبان سانسكريت گرفته بودند . از مانى عده بسيارى كتب و رسالات ، كه مشتمل بر اصول و فروع آيين او است ، بيادگار مانده است . منابع غربى و شرقى نام و عنوان و موضوع اغلب اين كتب را ذكر كرده‌اند « 7 »

--> ( 1 ) - صحت اين مطلب مورد ترديد است . ( 2 ) - مقايسه شود با پولوتسكى ، خطب و مواعظ مانويه ، ص 42 و بعد ، آندرآس . هنينگ ، 3 ، ص 862 ، يادداشت 3 . قطعات نثر و سرودهاى راجع به مرگ مانى نزد آندرآس - هنينگ ، 3 ، ص 860 و ما بعد و 891 . ( 3 ) - شدر ، گنومون 9 ، ص 351 ؛ ايرانيكا ص ، 80 - 79 ، يادداشت 4 . ( 4 ) - Bema ( 5 ) - والدشميدت - لنتس ، مقام عيسى ، ص 10 ؛ مقايسه شود با پولوتسكى ، خطب و مواعظ ، ص 32 و بعد و 71 و بعد . ( 6 ) - Samsara ( 7 ) - ر ك آلفاريك ، نوشته‌هاى مانويان ، 2 ، ص 31 و بعد .